جزوه تایپ شده پرورش گاو گوشتی و پرواربندی
محمود شماع محمد زرین دانشگاه پیام نور دکتر نورالله نیکخواه دانلودعلی زهری دانشگاه آزاد دکتر نورالله خیرخواه کارشناسی کاردانی ارشد
– :
)( )( ) ( – //- ؛ -)+= ( – -)-(-)-( /””””””،
“” “” )«”(
– – /- – )( – ؛ /
/- 
– – – – – – – – :
) – ( ) ( :
– ) – (
– )(، ) (، )میکروبی( بیش از آن مقداری است که در شکمبه دام تولید میگردد. لذا باید مقدار کمبود حاصل را از پروتئین عبوری در روده )UDP( تامین کرد.
در نشخوارکنندگان مواد غذایی دریافتی ابتدا توسط میکروارگانیسمهای شکمبه تخمیر و هضم میشوند. تولیدات تخمیری میکروبی در شکمبه سر انجام به شکل اسیدهای چرب فرار ) اسید استیک (2C) ، پروپیونیک (3C)، بوتیریک (4(C ایزو بوتیریک ، والریک (5C) ، ایزو والریک ، 2 متیل بوتیریک و هگزانویک (6(C( بعنوان منبع انرژی و پروتئین
)سلولهای میکروبی( برای متابولیسم بافت حیوان، قابل دسترس حیوان است )2010 Pen, 2007; Martin et al.,(. هر چند تخمیر شکمبهای تولیداتی همچون متان) 4CH(، دی اکسید کربن)2CO(، و آمونیاک) 3NH( هم دارد .
گازهای تولیدی در شکمبه نشخوراکنندگان شامل:
– دی اکسید کربن) 2Co( 65 درصد
– متان) 4CH( 27 درصد
– ازت 7 درصد
– اکسیژن 6/0 درصد
– هیدروژن 2/0 درصد
– H2S 01/0 درصد
موضوع گازهای گلخانهای )دی اکسید کربن و متان( از دو منظر زیست محیطی و گرم شدن زمین و تغذیه دام دارای اهمیت است که در زیر به تفکیک بیان گردیده است )Alemu et al.,2011(.
متان از نظر اهمیت در میان گازهای گلخانه ای پس از دی اکسید کربن و آب قرار دارد )Johnson and Johnson, 1995(. بعلاوه دفع آمونیاک، اکسید نیتروس) N2O( و متان از کود و ادرار نشخوارکنندگان به محیط موثر بر کیفیت آب و سلامت انسان و همچنین همراه با تاثیر گازهای گلخانهای است. لذا یک عزم جهانی جهت کاهش متان در دامپروری و کاهش ازت دفعی در کود و ادرار تولیدی دام وجود دارد. گازهای گلخانهای مانند متان، دی اکسیدکربن و اکسید نیتروژن سبب افزایش دمای زمین از جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی جذب انعکاسهای با طول موج بلند میشوند. گزارش مکگین و همکاران )2004( بیان میکند که متان دفع شده از نشخوارکنندگان در حدود 38 درصد گازهای گلخانهای است. لذا تغییرات جیرهای میتواند سبب بهبود کاهش دفع متان درگاوها و کاهش گازهای گلخانهای و در نهایت تعدیل دمای زمین گردد )1102 ,Benchaar et al.(.
یکی از دستاوردهای منفی فرایند تخمیر در شکمبه تولید گاز متان) 4CH( است) Russell,2002(. در شکمبه یک گاو به طور متوسط در هر روز از طریق آروغ در حدود 26 گالن) 100 لیتر( گاز متان خارج میشود. یکی از اثرات منفی تولید متان در شکمبه، هدر رفت انرژی خام) GE( مواد غذایی از طریق آروغ میباشد )2010 Martin et al.,(. برآوردها از این میزان هدر روی انرژی خام جیره به صورت متان، بین 2 تا 12 درصد میباشد که در گرم شدن زمین نیز موثر است (9002 ,.(Johnson and Johnson, 1995; Agarwal et al. کاهش متان دفعی سبب افزایش راندمان تولید دام و همچنین محافظت از محیط زیست میگردد )2010 Martin et al.,(.
در طی سال 2010 ، قاره های آسیا ، آمریکای لاتین و آفریقا به ترتیب 24،34 و 15 درصد از کل متان تولیدی) 100 میلیون تن( ناشی از پرورش نشخوارکنندگان را به خود اختصاص داده اند)Reay et al., 2010(.
متابولیسم پروتئین در شکمبه نتیجه فعالیت متابولیکی میکروارگانیسمهای شکمبه است. ساختمان پروتئین فاکتور کلیدی موثر تعیین کننده حساسیت پروتئاز های میکروبی و به دنبال آن تجزیه پروتئین می باشد )5002 ,.Bach et al( .
همزیستی بین نشخوارکنندگان و میکروفلورای آنها، سبب بوجود آمدن یک مزیت مفید و با ارزش برای دام میشود که آنها میتوانند منابع نیتروژن پروتئینی را بعنوان مواد مغذی مصرف کنند. پروتئین میکروبی که از شکمبه به رودة کوچک جریان پیدا میکند سبب میشود تا منبع فوق العاده مناسبی از اسیدهای آمینه برای میزبان به جهت سنتز پروتئین شیر و گوشت مهیا گردد .
اما پروتئینهای میکروبی سنتز شده در شکمبه برای حمایت و پشتیبانی نیازهای اسیدآمینهای نشخوارکنندگان با تولید بالا کافی نیستند)5002 ,.Bach et al., 2005; Lapierre et al (.
معمولاا به جیرههای مصرفی دام به عنوان مکمل منابع پروتئینی افزوده میشود، که چنین اعمالی میتواند ارزش اقتصادی جیره را افزایش دهد. بعلاوه مصرف ازت ناکافی توسط نشخوارکنندگان سبب دفع مدفوع غنی از ازت به محیط می گردد. در یک بررسی علمی برآورد جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی که حدود 3 درصد نیتروژن مصرف شده توسط گاوهای شیری از طریق ادرار دفع می گردد. بنابراین بهبود مصرف ازت تاثیر مثبت بر راندمان تولیدات دام و بر محیط دارد )5002 ,.Lapierre et al(.
مطالعات گستردهای در خصوص متابولیسم نیتروژن در شکمبه )تجزیه پروتئین، سنتز پروتئین میکروبی و راندمان سنتز پروتئین میکروبی( منتشر شده است و اکثر آنها بر غلظت آمونیاک و استفاده از آن به عنوان منبع نیتروژن برای سنتز پروتئین میکروبی متمرکز هستند )5002 ,.Bach et al(. در حالیکه نیتروژن با منبع پپتیدی و اسید آمینهای نیز میتوانند بعنوان منبع سنتز پروتئین در شکمبه استفاده شوند)5002 ,.Bach et al(.
دآمیناسیون شکمبهای نیتروژن جیره، سبب افزایش آمونیاک و دفع اوره میشود که این امر منجر به کاهش راندمان مصرف نیتروژن جیره شده و همراه با آلودگی آبهای زیر زمینی و همچنین آزادسازی گازهای گلخانهای N2O است) ,.Tedeschi et al2003(. لذا بهبود کارآیی استفاده از نیتروژن شکمبهای یکی از اهداف اصلی مطالعات تغذیه نشخوراکنندگان بوده که منجر به تولید بهتر و آلودگی محیطی کمتر میگردد.
جیره غذایی و مدیریت تغذیه دام:
مقدمه:
برای تامین نیاز دام ضرورت دارد ابتدا نیاز دام را جزوه پرورش گوساله کنیم. در مرحله بعد محاسبه نیاز دام بر اساس مواد مغذی موجود در مواد غذایی را جیره نویسی گویند. نیازهای مختلف دام ) گاو- گوسفند و بز( بر اساس اهمیت به شرح زیر است.
آب – مصرف ماده خشک )جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی =Dry Matter Intake( – انرژی- پروتئین- مواد معدنی )ماکرو و میکرو(- ویتامینها و ترکیبات افزودنی.
ترکیبات افزودنی عبارتند از:
ویتامینهای محلول در آب و محلول در چربی، مواد معدنی) مکمل معدنی، آهک، دی کلسیم فسفات، پودر استخوان( آنتی بیوتیکها ، نمک و بافرهای بیکربنات )جوش شیرین و اکسید منیزیم(و سایر بافرها .
جیره نویسی و تامین نیاز دام:
شرایط اصلی نوشتن جیره برای دام:
1- قیمت هر کیلو گرم از خوراک مصرفی را داشته باشیم.
2- احتیاجات سنین مختلف دام گوساله و بره های پرورای را بدانیم ) بر اساس NRC(.
3- آنالیز هر یک از خوراک های مصرفی را داشته باشیم ) بر اساس NRC یا تجزیه تقریبی مواد غذایی.(
4- حدود استفاده مجاز هر یک از مواد غذایی را باید رعایت کنیم.
5- توانایی کار با نرم افزارهای تهیه جیره دام) NRC, CPM,Spartan( و یا اکسل به روش خطی را داشته باشیم.
نیاز انرژی دام گوشتی به این مواد دارای تقسیم بندی هایی است که به شرح ذیل است:
: )Maintenance(نیاز نگهداری -1
مواد مغذی مورد نیاز دام برای تامین فعالیتهای دام جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی هرگونه تولید و رشد ) دام را در شرایط عادی خود نگهدارد بدون افزایش و کاهشی در وزن و بدون اینکه تولیدی داشته باشد.( NEm انرژی خالص برای نگهداری 2- رشدGrowth : تامین مواد مغذی برای دامهای دارای افزایش وزن را گویند.
NEg انرژی خالص برای رشد
گرچه به راحتی می توان بر اساس انرژی قابل متابولیسم نیاز دام را تامین نمود. معمولا مقدار خوراک مصرفی هر بره و یا گوساله را بر اساس مقدار انرژی متابولیسمی مورد نیاز بخش بر مقدار انرژی متابولیسمی تامین شده میتوان برآورد کرد. به راحتی می توان بر اساس شاخص ME برای گوساله و بره های پرواری جیره نویسی کرد.
Water :آب
آب مهمترین ماده مغذی برای پرورش دامهای شیری؛ خصوصاا گاو شیری است و نقش بسیار تاثیر گذاری در پرورش سایر دامهای پرواری دارد.
فعالیت هایی مانند موارد زیر از نقشهای آب در بدن دام است:
– انتقال مواد مغذی و سایر ترکیبات به سلولها و از سلولها.
– هضم و متابولیسم مواد مغذی.
– دفع مواد زاید از طریق ادرار – مدفوع و تنفس.
– کمک به دفع حرارت مازاد بدن از طریق تعرق.
– نگهداری مناسب توازن مایع و یون در بدن.
– فراهم کردن یک محیط مایع برای جنین.
شرایط به نحوی است که کاهش 20 درصدی آب سبب بروز جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی در دام می گردد.
عوامل موثر در اتلاف آب از طریق مدفوع عبارتند از:
1- مقدار ماده خشک مصرفی توسط دام) Dry Matter Intake = DMI(. هرچه که مقدار ماده خشک مصرفی بیشتر باشد آب مصرفی دام نیز بیشتر است. در نتیجه آب دفعی از طریق مدفوع نیز بیشتر می گردد. افزایش علوفه آب دفعی از طریق مدفوع را افزایش می دهد.
2- درصد ماده خشک جیره دام:
هر چه ماده خشک جیره کمتر باشد ، دفع آب از طریق مدفوع بیشتر است. گنجاندن تفاله تر چغندر در جیره سبب افزایش دفع آب از طریق مدفوع و خیس شدن بستر می گردد. چون تفاله تنها 17 درصد رطوبت دارد.
پرورش گاو
3- قابلیت هضم جیره غذایی:
دامهای آب مورد نیاز خود را از سه منبع:
– نوشیدن یا مصرف آزاد آب ) 87 درصد نیاز دام از این طریق تامین می گردد.(
– آب موجود در خوراک مصرفی.
– آب تولید شده توسط متابولیسم مواد مصرفی. این بخش در مقایسه با دو بخش دیگر ناچیز است.
کیفیت آب به دو بخش تقسیم میشود و شامل:
1- کیفیت شیمیایی آب
2- کیفیت باکتریولوژی آب
میزان نیاز دام )گاو- گوسفند و بز( به آب در هر روز تحت تاثیر چند عامل قرار میگیرد:
– مقدار ماده خشک مصرفی
– مقدار ماده خشک جیره
– درجه حرارت محیط و سایر عوامل محیطی
– مقدار سدیم مصرفی
– مقدار پروتئین جیره
– مقدار بافر بی کربنات
1- هرچه که مقدار ماده خشک مصرفی بیشتر باشد جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی مصرفی توسط دام نیز افزایش دارد.
2- جیره غنی از نمک و حاوی پروتئین بیش از مقدار نیاز ) معمولاا 15 درصد پروتئین خام( سبب افزایش مصرف آب و افزایش دفع ادرار در دام می گردد. دفع ادرار مازاد سبب مرطوب شدن بستر می گردد. این مساله در شرایط نگهداری دام در جایگاه مشکلات آلودگی بدن دام را به دنبال دارد. لذا تامین پروتئین مازاد در جیره نویسی برای گوساله و گوسفند گوشتی در شرایط زمستان سبب افزیش دفع ادرار و خیس شدن بستر می گردد.
افزایش رطوبت بستر /:
) /( – :
:
– – – – – ) -( :
[Cereal] ):):
) ( ) ( ) ( : % ) ( //////::
( (:) ( سفت شدن دانه رو به افزایش است و سپس ثابت می ماند.
در مرحلة شیری ـ خمیری بودن بلال ،DM برابر است با 45%، و در مرحلة سفت شدن ،70-65%.
از رابطة 5/22= 100 ×} وزن گیاه سبز ÷ وزن تازه دانه{ ، جهت تعیین مناسب ترین زمان برداشت می توان استفاده کرد. در چنین وضعیتی DM کل گیاه حدود 30% است، که مناسب ترین زمان جهت سیلو نمودن است.
متوسط ضریب هضمی مادة آلی ذرت 75-73% بوده و علف سبز ذرت از نظر کارتن بسیار غنی است.
سیلوی ذرت :
سیلاژ، ماده ای است که توسط تخمیر کنترل شده یک گیاه با رطوبت زیاد تولید می شود. سیلوکردن نام این فرآیند است و محل انجام آن را سیلو گویند. کلمة سیلو از واژة یونانی Siros به معنای چاله یا گودالی درون زمین برای ذخیره ذرت گرفته شده است. نخستین مورد ضروری برای حفظ محصولات زراعی به وسیله تخمیر طبیعی، دستیابی به یک
شرایط بیهوازی است. قابلیت هضم و ارزش غذائی سیلوی ذرت خوب است. مشاهدات نشان داده که اسیدیته pH سیلوها همیشه کمتر از 2/4 بوده و مقدار اسیدلاکتیک آن زیاد و اسید بوتیریک آن صفر است. پس تخمیر لاکتیکی در سیلوها مطلوب است.
نکته: چون در فصل سرما به دلیل سرمای محیط گوساله و بره تمایل بسیار کمی به مصرف آب دارند، لذا مصرف آب دام به طور چشمگیری کمتر از حد معمول میشود. در چنین شرایطی که جیره پرواری بوده و منابع تامین کننده کلسیم و فسفر جیره بالاست امکان ابتلا به سنگ مجرای ادراری بیشتر میگردد. لذا مصرف سیلو ذرت و تفاله تر چغندر میتواند به طور جدی نیاز دام به آب را بر طرف کند.
پس هدف از سیلو نمودن: ایجاد یک محیط بیهوازی برای تخمیر قندها به اسید لاکتیک بوده که باعث پایین آوردن pH سیلو و سبب نگهداری علوفه می شود.
سیلو ذرت:
– – ) ( )( – ) ( – ) ( – /)(. //- – ) ( – -: ) -( )(
)(
//)-( )(
-/-)(
/) ( : % ) ( ////////-) ( /-% ؛ -/
فهرست مطالب