جزوه تایپ شده مبانی فلسفه ذهن و روان
اثر مل تامپسون با ترجمه ی مهران داور – نيلوفر خوشزبان دانشگاه آزاد پیام نور رشته از فلسفه خلاصه کتاب
؛ -؛
) : »« ((/ ) ) ) » ًّ« (/ )» ّ« (/ / (/ »« ((/
() : »ّ« ((: »() () «
:
:
) )
: »« ((/» ّ« ((/ ():» ّّّّّ« ((- – ً () : » «:
.: َِ َِِْ ًََُُِ َِ َََُِِْ ((/ ًَََََََََََََََََُُِِِِِِْْْْْ َِِْ
َِِْ ((/ .: ( ) – : – : – :: – – – – ؟
– : – : – : – : – () – ) ) 
:
.: ً ً : ً () () %: : : : »« ّ» « : »«
: :
» «»« »« : »« ((/
:
: ؟
: :
.؟.؟.:
.ً ّ: ثابت است و این ابزارها و شکل ظاهری است که در حال تغییر دائمی است. نیازهای ثانوی و فرعی با توجه به اصول در هر زمان باید پاسخ مناسب پیدا کند.
5. تبعیت احکام دینی از مصالح و مفاسد واقعی و گره جزوه مبانی فلسفه ذهن و روان آنها با حقایق ثابت علم. از سوی دیگر احکام مربوط به مال ، ناموس و جان دارای تقدم و تأخر هستند و در صورت تزاحم و تعارض، قانون اهم و مهم و معیارهایی که دین طرح کرده، راهگشای حالات مختلف است. اگر حرمت جسد مسلمان با لزوم تشریح میت برای آموزش و نجات جان دیگران تعارض کرد ، اهم مقدم می شود. اگر نجات جان یک انسان متوقف بر ورود به منزل بدون اجازه یا لمس نامحرم باشد، وجوب نجات مقدم می شود.
6احکام. اوّلی مربوط به شرایط عادی ، علم ، توجه و اختیار است و احکام ثانوی شرایط و حالات مختلفی را که برای انسان پدید می آید، مانند فرض نسیان ، خطا، اکراه و اضطرار را در بر می گیرد. کیفیت وضو، تیمم، نماز، روزه و مانند اینها در شرایط مختلف تعیین شده است. بنابر این در طول زمان و در همه حالات، تکلیف افراد
معلوم شده است. این حالات انسان از ابتدا تا کنون مشخص و محدود است. قاعده لاضرر و لاحرج بر احکام دیگر حاکم و مقدم هستند. همچنین اصول عملیه و قواعدی مثل قاعدطهارت و حلّیت در زمان شک، هوظیف مسلمانان را مشخص می کند و از تحیر و درماندگی آنان جلوگیری می کند.
.7 احکام حکومتی در شرایطی که حکومت اسلامی برقرار است ، و شرایط جامعه یا جهانی به گونه ای می شود که عمل بر طبق برخی احکام میسر نیست، وضعیت افراد و جامعه را از بن بست نجات می دهد و توان مطابقت با مقتضیات زمان را فراهم می آورد. در جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی در مواردی از این راه مشکل حل شده است.
.8 نیروی اجتهاد و تفقه ، قوه ای است در درون اسلام که قابلیت هماهنگی و پاسخ گویی به این دین می بخشد. تفریع فروع و مسائل جزئی از کلیات و اصول و قواعد عام از کارهای مهم فقها است. ائمه (ع) فرموده اند: »علینا القاء الاصول و علیکم التّفریع.« با داشتن کلیات و اصول ارائه شده از سوی بزرگان دین، مجتهد می تواند به روح و معنای دین برسد و در حوادث پیش آمده و شرایط نو به نو ، خط دین را مشخص می کند. آیه شریفه »و أعدوا لهم ما استطعتم من قوّه« (انفال (60/ یک اصل قرآنی و دینی کلی است، و در زمانی با مسابقه تیر اندازی و اسب دوانی تقویت می شود و زمانی دیگر با اموری دیگر. با دلیل عام بر حرمت قمار، در هر زمان هر وسیله ای که ابزار قمار بود بازی با آن حرام می شود. بر اساس حلیت معامله و خرید و فروش و حرمت ربا و اکل مال به باطل،
2. معنای قاعده کل ما حکم به العقل حکم به الشرع چیست؟
3. کدام یک از گزینه ها در باره احکام دینی صحیح نیست ؟ الف : احکام دینی تابع مصالح و مفاسد واقعی است ب :مصالح و مفاسد تابع احکام الهی است .
ج :قوانین دینی در عین اینکه آسمانی است زمینی نیز هست
Ï : باب » تزاحم بین احکام « در فقه در راستای توجه به مصالح و مفاسد قرار دارد.
.4 کدام گزینه از منابع فقه شیعه نیست؟
الف: قیاس ب: کتاب ج: سنت د: عقل
درس هشتم : قلمرو دین محدوده دین تا کجاست و چه مرجعی قلمرو دین را مشخص می کند؟ روش شناسی موضوع
.1 روش برون دینی : در این روش از بیرون ( پیش از رجوع به متون دینی ) به دین نگریسته می شود . طرفداران این نظریه موضوع انتظار بشر از دین را مطرح می سازند و معتقدند بر اساس انتظاری که از دین دارند حدود و قلمرو آن مشخص می شود ، یعنی قلمرو دین بر اساس آن دسته از جزوه مبانی فلسفه ذهن و روان که اصیل هستند و بیرون از دین پاسخ داده نمی شوند ، تعیین می شود .
نقد روش برون دینی :
. 1 بدون انتظار از دین هم، می توان دین را شناخت.
. 2 هرکس انتظاری دارد و به این ترتیب قلمرو دین نسبی می شود .
. 3 علاوه بر شناخت انسان از خود، عقل آدمی و خود دین نیز از عوامل اصلی شناخت قلمرو دین هستند .
. 4 تفکیک نیاز اصلی و فرعی معیار مشخصی ندارد و گاهی انسان در تشخیص نیاز، خطا می کند و ضمنا دین می تواند به نیاز های فرعی هم پاسخ بدهد .
2. روش درون دینی : در این روش برای یافتن قلمرو و هدف دین به خود متون دینی رجوع می شود . سکولاریسم : چکیده پیام این نظریه این است که باید دین از زندگی دنیوی و اجتماعی انسان حذف شود و به زندگی معنوی و فردی اختصاص یابد .
دیدگاه های مختلفی در این جزوه مبانی فلسفه ذهن و روان ذکر شده که همگی می خواهند دین را محدود به قلمرو شخصی کنند . علل ظهور سکولاریسم :
1. محتوای متون دینی موجود ( مسیحیت )؛ حضرت مسیح ( ع ) : » پادشاهی من از این جهان نیست «.
2. فقدان قوانین اجتماعی و حکومتی در مسیحیت؛
خلاصه کتاب جزوه مبانی فلسفه ذهن و روان
3. فساد مالی واخلاقی در دستگاه کلیسا : شراب خواری ، قماربازی ، مال اندوزی ؛
4. جزمیت ، مصونیت و خشونت کلیسا ؛
5. جنبش اصلاح دینی یا پروتستان و تجدید نظر در دین مسیحی توسط لوتر و کالون ، شخصی سازی دین. تعیین قلمرو دین از راه بررسی هدف بعثت پیامبران هدف بعثت پیامبران و تفسیرهای گوناگون ازآن :
1. تفسیر دنیا گرایانه دعوت پیامبران ، یعنی رسیدن به عدالت اجتماعی ، آبادانی ، رهایی از اضطراب نقد: الف) پرداختن دین به دنیا از اهداف فرعی به شمار می آید؛ ب) در تعالیم دینی ، مسائل غیبی و قدسی و اخروی فراوان موجود است؛
ج) نتیجه این دیدگاه تنزل مقام پیامبران در ردیف مصلحان اجتماعی است؛
2. تفسیر آخرت گرایانه دعوت پیامبران
3. تفسیر جامع گرایانه دعوت پیامبران ، دین پاسخگوی جزوه فلسفه اخلاق همه نیازهای بشر در مسیر رشد و هدایت است . ( این نظر مورد تایید اکثر متکلمان و فیلسوفان شیعی است. ) دلایل جامعیت هدف پیامبران :
الف) دلایل برون دینی:
1. برهان هایی که از سوی حکیمان برای اثبات ضرورت نبوت اقامه شده ، ناظر به زندگی اجتماعی و عدالت اجتماعی است .
2. زندگی آدمی تجزیه پذیر نیست بنابراین پیام و دعوت پیامبران ناظر به بخشی از زندگی آدمی و غافل از بخش دیگر نیست .
3. تصویر متفکران شیعه و اهل سنت از جزوه مبانی فلسفه ذهن و روان تصویر جامعی است بنابراین تصویر جامع گرایانه در امامت ، در نبوت نیز جریان می یابد .
ب) دلایل درون دینی :
1. اهداف پیامبران در قرآن :
.1-1 دعوت به پرستش خدا و توحید؛
.2-1 دعوت به معاد؛
.3-1 تعلیم و تربیت؛
.4-1 دعوت به تزکیه و تقوا؛
.5-1 آزادی انسان؛
.6-1 عدالت اجتماعی؛ .7-1 اصلاح جامعه و مبارزه با مفاسد اجتماعی؛
2. سیره عملی پیامبر اسلام ، تعیین حاکم و مسئولیت های وی ، تعیین قاضی ، اجرای حدود ، عقد پیمان نامه ، اعزام مامورین اطلاعاتی ، واگذاری منابع طبیعی ، دریافت مالیات ، بسیج و اعزام مردم به جنگ
3 . جامعیت دین و تنظیم روابط .1-3 انسان با خدا؛ .2-3 انسان با خودش؛ .3-3 انسان با دیگران؛
قال الباقر ع : ما من شی الا و فیه کتاب او سنه
4. مهدویت و احیای دین و اجرای عدالت در پهن جهان
.1علل ظهور سکورالیسم در غرب چیست؟ . 2سکورالیسم یعنی چه؟
درس نهم: پلورالیسم یا کثرت گرایی دینی
پلورالیسم برگرفته از واژه لاتین «pluralis» و به مفهوم »گرایش به کثرت« است. این واژه به مرور در عرصه اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، معرفتی و دینی به کار آمد، پلورالیسم در هر یک از این عرصه ها به معنای پذیرش
کثرت و تنوّع در همان حوزه است.
پلورالیسم اجتماعی، سیاسی عبارت است از پذیرش کثرت در حوزه نهادهای مدنی، احزاب، جمعیت ها و عقاید ناظر به مصالح اجتماعی. عوامل مختلفی مثل زیان های ناشی از تمرکز در قدرت و استبداد دینی و دولتی موجب گرایش به این اندیشه شد. لازمه چنجزوه مبانی فلسفه ذهن و روان ن تفکری تسامح و تساهل نسبت به رفتارهای اجتماعی و سیاسی دیگران است.
پلورالیسم فرهنگی بهمعنای پذیرش آداب و رسوم مختلف از اقوام مختلف در شرایط جغرافیایی گوناگون است. پلورالیسم اخلاقی هم تکثر در مرام های اخلاقی را می پذیرد، هم تغییر رنگ و شکل ارزش های اخلاقی در طول
زمان را صحّه می گذاردارزش. های اخلاقی نوعا نسبی تلّقی می شود.
پلورالیسم معرفتی، مهم ترین نوع پلورالیسم است که با رویکردها و مبانی گوناگون عرضه شده است:
از انکار اساسی حقیقت گرفته، تا غرق بودن جهازهای ادراکی در لایه های تو در توی حقیقت، تا نقصان دائمی هر نوع شناخت و مواجهه افراد با ضلعی از اضلاع حقیقت، تا تفکیک بود از نمود (فومن از فنومن)، و تا دخالت پیش زمینه ها در ابعاد فهم پلورالیسم معرفتی، همه این موارد در بردارنده نوعی از شکاکیت و نسبی انگاری در شناخت است.
پلورالیسم معرفتی منتقدان و نقدهای زیادی دارد، از جمله نقدها این است که، اگر چه همواره شناخت انسان محدودیت هایی دارد، امّا هرگز این بدان معنا نیست که بتوانیم در صحت و مطابقت همه گزاره ها شک کنیم، زیرا اوّلا، پذیرش چنین تشکیکی حتی پایه های پلورالیسم را نیز فرو می ریزد، و ثانیا، اگر چه شناخت کنه پدیده ها از تمام زوایا، برای بشر دشوار است، امّا با همین مقدار، از شناخت می توان به نسبت میان موضوع و محمول اذعان
کرد و با افزایش شناخت این نسبت، لزوما به هم نمی ریزد و علم ما تغییر نمی کند.
همه انسان ها گزاره هایی را سراغ دارند که امکان صادق نبودن آن کاملا منتفی است، گزاره های ریاضی، بدیهیات عقلی و غیر بدیهیات مبتنی بر برهان از این دست هستند.
پلورالیسم دینی: آیا ادیان دارای ماهیت واحدند ؟
سرنوشت آنان به لحاظ نجات ، بهشتی یا جهنمی شدن چه خواهد بود ؟ در رفتار و عمل چگونه باید با پیروان ادیان دیگر ، برخورد کرد ؟
از نظر قرآن کریم ادیان جزوه مبانی فلسفه ذهن و روان با همه جلوه های تاریخی شان دارای ماهیت واحدند و نام عمومی این ادیان که بیانگر روح حاکم بر تعالیم آنهاست » اسلام « می باشد . تفاوت شرایع آسمانی یا در سلسله مسائل فرعی و جزئی است که بر حسب مقتضیات زمان و ویژگی های محیط و ویژگی های مردمی که به دین دعوت می شده اند ، متفاوت است و یا در سطح و مرتبه است .
قرآن موید کتب آسمانی گذشته و پیامبران سابق است ، اما کتاب مقدس کنونی ، همان تورات و انجیل نیست. پلورالیسم دینی به معنای پذیرش و حق دانستن ادیان مختلف :
ّّ() :
ِّ ِ َِ» « : ؛ ُُُذهن و روان شناخت درست و مطابق با واقع و البته غیر کاملی از خالق خود به دست آورد؛ به ویژه آن که آن معرفت را در آینه وحی باز جوید.
اینسهسخن. که اعتقاداتْ نقش مقدّمی دارند نباید به معنای آن تلقّی شود که آنها جزء سعادت آدمی نیستند؛ زیرا رکن اصلی سعادت آدمی توحید است و انسان، حتی اگر بر فرض می توانست بدون اعتقادِ توحیدی متحوّل شود، این تحوّل سعادت بخش نبود.
برای پلورالیسم دینی مبانی متنوّعی وجود دارد که توضیح دقیق و نقد و بررسی آن ها، مجال گسترده ای را می طلبد و در اینجا به اشاره اکتفا می کنیم:
1. کثرت گرایی بر اساس تفکیک بین گوهر که مشترک است و صدف دین که متفاوت است؛
2. بر اساس تجربه وحیانی و دینی واحد و تفاسیر مختلف از آن؛
3. بر اساس توجه و تأکید بر مشترکات دنیایی و زندگی جمعی؛
4. بر اساس تحلیل و ارجاع پیام ادیان به امر واحد؛
5. مبتنی بر تفاوت حقیقت فی نفسه و حقیقت برای ما یا نومن و فنومن (مبنای کانت)؛
.6ر مبنای گرایش مفسّر محوری در هرمنوتیک و صامت بودن متن؛ .7 رویکرد تکافو و برابری ادله و عدم توان عقل نسبت به ترجیح یکی از ادیان؛
هر یک از توجیهات مذکور برای کثرت گرایی، دچار اشکالات و نقدهای متعددی است که در جای خود بحث شده است، ذکر همه مباحث به طول می انجامدامّا. به عقیده ما مسلمانان، مدارک روشن و خرد پذیری بر حقانیت اسلام وجود دارد که ادّعای جزوه مبانی فلسفه ذهن و روان همه ادیان و تکافو ادله را باطل می نماید. از جمله ادله مورد استناد به این موارد می توان اشاره کرد: خرد پذیری آموزه های اسلامی و سازگاری آن ها با هم، مستند بودن منابع و متون اسلام، عدم تحریف قرآن، ّّ
.؛ ؛ ّ][ که شما را از راه وی پراکنده می سازد، پیروی نکنید.5
æ هرکه جز اسلام، دینی ][ : () ِّ »« ؛ ّ؛ ِ ؛
فهرست مطالب